MAZOWSZE
Powierzchnia województwa mazowieckiego – 35 559 km2
Liczba mieszkańców Mazowsza – 5.51 mln
Stolica – Warszawa
WARSZAWA
Powierzchnia Warszawy – 517 km2
Liczba mieszkańców Warszawy – 1.86 mln
Mazowsze, z usytuowaną w samym sercu województwa Warszawą, to region, w którym powstaje najwięcej filmów w Polsce – tu rynek filmowy, usług i produkcji audiowizualnej rozwinął się najlepiej.
Swoją wyjątkowość na skalę europejską Mazowsze zawdzięcza swojemu usytuowaniu – nowoczesna stolica Polski znajduje się na obszarze o wielkim potencjale ekonomicznym i ekologicznym, gdzie można znaleźć sporo terenów zielonych i dziewiczą polską naturę. Okolice mazowieckich miast i miasteczek bogate są w wyjątkowo malownicze plenery. Dzięki temu ekipa filmowa może założyć wygodną bazę w Warszawie, stałą lub czasową, i bez trudności przemieszczać się po całym regionie, mając lokalne krajobrazy nie dalej, niż 2 godziny jazdy samochodem ze stolicy.
Kręte, dzikie zakola rzek, mateczniki, naturalne skupiska flory i fauny, łagodne pagórki sąsiadujące z równinami, setki kilometrów sadów owocowych, strzeliste wieże kościołów w miastach – to najbardziej charakterystyczne cechy mazowieckiego krajobrazu, wyjątkowo przyjaznego ekipom filmowym.
Na Mazowszu mieszka ponad 5.5 miliona ludzi, najwięcej oczywiście w Warszawie. Stolicę zamieszkuje niemal 2 – 2.5 miliona osób, w zależności od tego, czy liczyć jedynie warszawiaków zameldowanych, czy także tych pracujących w stolicy. Prócz Warszawy, w regionie znajdują się cztery miasta średniej wielkości – Radom, Płock, Ostrołęka i Siedlce. Co niezwykłe dla dzielnicy centralnej, aż 30% Mazowsza to chronione obszary zielone, z których aż 20% zajmują lasy.
Ekipy filmowe nie muszą dzięki temu opuszczać Mazowsza, by odnaleźć interesujące plenery miejskie, historyczne i nowoczesne – skryte w lokalnych miejscowościach. Warszawa, miasto tysiąca kontrastów, odbudowane po rujnujących zniszczeniach wojennych, stanowi obecnie najpopularniejsze miejsce realizacji zdjęć filmowych w Polsce.
Architektoniczne ‘perełki’ – Stare Miasto i Trakt Królewski – bezpośrednio sąsiadują z szaro-zielonym Powiślem, licznymi parkami miejskimi i obszarami zieleni. Tuż obok mozaika wzorcowych przykładów socrealizmu z lat 50-tych – w samym centrum Warszawy zestawiona jest z największym skupiskiem polskiej architektury nowoczesnej. Wystarczy jednak przejechać na drugą stronę Wisły, by ujrzeć dzielnice i budynki industrialne lub postindustrialne, często odnajdujące swoje miejsce we współczesnym kinie.
Piękne, historyczne zabudowy można znaleźć w Płocku – dumnie wznoszącym się na Wzgórzu Tumskim – a także w rozwijającym się branżowo i otwartym na ekipy filmowe Radomiu, gdzie zachowały się długie ulice pełne czystej, XIX-wiecznej zabudowy. Mazowieckie miasta i miasteczka, gęsto rozsiane po całym regionie, są naturalnym tłem do filmów realizowanych we rozmaitych konwencjach i tłach historycznych.
Historyczne uwarunkowania sprawiły, że na Mazowszu znajduje się nieprawdopodobne bogactwo architektury sakralnej, a także dworków, pałacyków, zespołów pałacowo-parkowych. Kilkadziesiąt zabytkowych kościołów w Warszawie niejednokrotnie już stanowiło tło filmowych ślubów, pogrzebów czy chrzcin. Ogólna liczba mazowieckich kościołów to około 280.
Warto wyjechać poza stolicę i zagłębić się w mazowieckim regionie, w poszukiwaniu ciekawych obiektów w mniejszych miastach. Należy do nich, na przykład XII-wieczna Bazylika w Płocku, czy też kościoły w Górze Kalwarii, Szydłowcu i liczne obiekty sakralne w Radomiu. Synagogi, cerkwie i kościoły ewangelickie znaleźć można w kilku mazowieckich miastach. Najbardziej niezwykłymi obiektami sakralnymi na Mazowszu są zabytkowe kościoły drewniane, schowane z daleka od głównych tras, ocalone przed wojenną zawieruchą na wsiach i w małych miasteczkach. Po dziś dzień zachwycają modrzewiowymi belkami i wyszukaną prostotą architektoniczną.
Mazowsze to także architektoniczne zagłębie pałaców i zespołów pałacowo-parkowych. W samej tylko Warszawie, głównie w okolicach Traktu Królewskiego, znajduje się około 20 pałaców! I choć Wilanów oraz Łazienki stanowią już od wielu lat najpopularniejsze plenery zdjęciowe, bardzo ciekawe obiekty można też odnaleźć poza stolicą. Żelazowa Wola, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, Muzeum Gombrowicza we Wsoli pod Radomiem, Muzeum Romantyzmu w Opinogórze, pałace w Jabłonnie, Radziejowicach czy Oborach to najpiękniejsze przykłady tego typu architektury.
Różnorodność tego typu obiektów jest więc wielka, zaś wszystkie znajdują się w promieniu 100 km od Warszawy. Najcenniejszymi zabytkami regionu są potężne zamki – dwa w Warszawie, Ujazdowski i Królewski, a także w Ciechanowie, Czersku, Iłży, Szydłowcu. Śmiało można wysnuć wniosek, iż piękno parków, rezydencji i romantycznych dworków jest dla trafiających na Mazowsze filmowców swoistym magnesem i daje im twórczą inspirację.
Region mazowiecki to kolebka polskiego rolnictwa i, co za tym idzie, folkloru. Z lotu ptaka Mazowsze wygląda zjawiskowo: zieleń licznych lasów i parków narodowych kontrastuje z żółtymi i brązowymi prostokątami pól, przetykanymi licznymi rzekami i rzeczkami o nieuregulowanych, dzikich brzegach. W maju tysiące kilometrów sadów w okolicach Grójca pokrywa się białymi kwiatami. Na terenie Mazowsze działają skanseny kultury ludowej i wiejskiej, jak Zagroda Kurpiowska niedaleko Ostrołęki, Muzeum Wsi Radomskiej czy Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu.
Warszawa, największe miasto Polski, otoczona jest naturalną przyrodą, która wplata się w tereny zabudowane i przekracza granice miast. Miejscowości stoją zanurzone w zieleni, lasach, puszczach i parkach krajobrazowych Mazowsza. To kolejny aspekt sprawiający poczucie ogromnej wygody – dla filmowców, którzy nie muszą wyprawiać się daleko, by zrealizować zdjęcia w lesie lub nad wodą.
Na Mazowszu znajduje się aż 196 rezerwatów przyrody, 62 obszary chronionego krajobrazu i ponad 4270 pomników przyrody. To właśnie z tego powodu Mazowsze nazywane jest „zielonym sercem Polski”. Do najpiękniejszych obszarów leśnych należą Kampinoski Park Narodowy oraz Puszcza Kozienicka. O zdumienie przyprawiać może bogactwo bioty lub malowniczość dolin krętych rzek. Nieuregulowana w większości biegu Wisła to najchętniej filmowana polska rzeka, a dzikie zakola Bugu, Pilicy, Narwi i Bzury również należą do wyjątkowo pięknych plenerów zdjęciowych.
Wszystkie atrakcje przyrodnicze skupione są na stosunkowo niewielkim obszarze, w zasięgu godziny do dwóch godzin jazdy samochodem ze stolicy. Nie sposób jednak w krótkim, użytkowym przewodniku turystycznym oddać bogactwa naturalnego krajobrazu regionu, którego walory ekologiczne stanowią ewenement na skalę europejską, gdzie spotykają się one z futurystyczną scenografią metropolii, innowacyjnymi virtual studios i zabytkowymi uliczkami przed- i po-wojennych miasteczek.
O Mazowszu, w sposób subtelny i lapidarny, pisał polski poeta – Krzysztof Kamil Baczyński:
Mazowsze. Piasek, Wisła i las.
Mazowsze moje. Płasko, daleko –
pod potokami szumiących gwiazd,
pod sosen rzeką.
